Khi Trí Thức Tự Chọn Mình Làm Phế Nhân!

Nhà thơ Trần Tiến Dũng

0 710

Không phải một lần mà đúng là nhiều lần, không phải công an chế độ Hà Nội đặt vấn đề mà chính nhiều trí thức, nghệ sĩ, đến với nhau, thẳng thắn đưa ra yêu cầu. Tôi không muốn bàn chuyện chính trị, hãy để chính trị và các vấn đề thời cuộc hiện nay qua một bên được không? Tôi muốn ở ngoài chính trị.

Nhớ có thi sĩ ngoài luồng Sài Gòn đã nói thẳng vào đám đông thân hữu muốn tự mình làm phế nhân trước thời cuộc chính trị đất nước hiện nay. Ông nói. “Chọn cái áo để mặc hàng ngày cũng là chính trị, cởi truồng ra đường hành động đó cũng là biểu lộ thái độ chính trị cá nhân. Ngay cả điều các ông yêu cầu thoát thân khỏi chính trị đã cho thấy tư cách chính trị trí thức của các ông”.

Trí thức nghệ sĩ trước hiện trạng thời cuộc hiện nay ở ngoài đấu tranh chính trị được chăng? Từ phong trào đàn áp Nhân văn Giai Phẩm đến đe dọa, bắt tù các nhà đấu tranh dân chủ các tổ chức xã hội dân sự gần đây ở Việt Nam, dư luận không thể không nhớ lại thời Liên Xô trước đây, Stalin và cuộc Đại Thanh trừng và những vụ án ở Moscow năm 1936, tới Đêm của những Nhà thơ bị giết hại năm 1952. Franco, Tây Ban Nha, tiến hành từ khủng bố trắng, ám sát hàng loạt trí thức, trong đó có thi sĩ Federico Garcia Lorca, và trục xuất 15.000 người Cộng hòa, bao gồm nhiều trí thức như Jorge Semprún. Các trại tập trung của Đức Quốc xã. Mao Trạch Đông với Cách mạng Văn hóa và Phong trào Trăm hoa đua nở, mà đỉnh điểm là Đặng Tiểu Bình đem quân đội xe tăng thảm sát sinh viên ở Quảng trường Thiên An Môn.

Thực trạng trí thức văn nghệ sĩ tự chọn làm phế nhân – an phận ở ngoài thời cuộc chính trị – nói lên điều gì? Ở Nga lúc này, kiêu ngạo đến trơ trẽn Putin lên ngôi Sa hoàng. Ở Trung Quốc ngai vàng hoàng đế của Tập Cận Bình đã đổ bê tông vĩnh cữu. Ở Việt Nam, chế độ Hà Nội trở thành chuyên chế vô độ, đàn áp bên trong, nhu nhược với bên ngoài, tham nhũng không chừa thứ gì. Nếu lý giải nguyên nhân đưa chế độ Hà Nội lên đỉnh chuyên chế chói lói, đỉnh cao nhất so với mọi triều đại suốt ngàn năm dựng nước; thì một trong những nguyên nhân cốt lõi đã đưa chế độ Hà nội lên đến đỉnh cao chuyên chế là sự xuôi tay chọn an phận ở ngoài thời cuộc chính trị của phần lớn trí thức-văn nghệ sĩ. Như vậy gọi thái độ loại bỏ chính trị của họ cũng là cách họ chọn lựa đồng ý, đồng thủ phạm với chế độ hiện hành trong việc gây ra các vấn nạn toàn diện do chế độ chuyên chế mà có như hiện nay và cả tương lai, điều đó có phải là quá đáng không?

Thực trạng trí thức văn nghệ sĩ Việt Nam tự chọn làm phế nhân – an phận ở ngoài thời cuộc chính trị – gây ra điều gì? Không cần phải dẫn trở lại thời kỳ đen tối cải cách ruộng đất, đánh tư sản… hay thời tàn khốc của 20 năm chiến tranh đánh thuê trên chính đất nước mình cho ý thức hệ cộng sản. Gần đây thôi, sau thời kỳ bao cấp, bức tranh đổi mới đi lên kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã mê hoặc nhiều trí thức hàng đầu, nhất là những trí thức, nghệ sĩ du học và thành danh từ phương Tây hoặc Hoa Kỳ, họ đã hồ hởi về bức tranh màu hồng, về tương lai của đất nước thời kinh tế thị trường của chế độ, việc đó, trở thành cơ sở lý luận vững chắc để họ bảo vệ chế độ và mặc nhiên ký thác trọn vẹn niềm tin theo quan điểm: Độc tài chuyên chế gì cũng tốt mà, kéo bao lâu cũng được miễn là đất nước theo kịp các nước văn minh phát triển. Họ đã nhìn nhận thời cuộc chính trị quốc gia theo hướng, kỳ vọng vào sự xuất hiện của một tầng lớn trung lưu mới sẽ giúp xã hội cởi mở hơn và chế độ sẽ từ từ dân chủ hóa.

Nhìn nhận kiểu đó, họ đã “chơi với cọp”; và có những trí thức ngoại biên trở thành cọp của chế độ, cũng có những trí thức vỡ mộng sau khi đem hết tâm lực trí lực phục vụ chế độ dù món điểm tâm: kinh tế thị trường phần béo bổ nhất” “ăn không từ thứ gì” luôn thuộc phần ăn của hệ thống tham nhũng. Phần về các giá trị nhân quyền, chính trị đa nguyên, vẫn không phải là phần mà chế độ dung thứ cho công dân dù đó là nhu cầu chính đáng và luôn là khát vọng của cả dân tộc.

Thực trạng trí thức văn nghệ sĩ Việt Nam tự chọn làm phế nhân – an phận ở ngoài thời cuộc chính trị – nói lên điều gì?  Không khác với Trung Quốc, chế độ Hà Nội vừa diễn he hé màn kịch “dân chủ” kiểu bán công khai, và rồi giờ đây, họ ra thêm luật chơi áp dụng vũ khí pháp luật chuyên chế. Vậy rồi một số trào lưu tư tưởng thế giới du nhập, các thảo luận tự do về khuynh hướng triết học, văn học, xã hội, giáo dục … trong các câu lạc bộ, trường đại học hoặc trên diễn đàn mạng xã hội được chế độ biến thành cái bẫy; và các nhóm xã hội dân sự, giới dân chủ, trí thức phản biện, nghệ sĩ phản kháng bị cấm kỵ, đàn áp, tù đày…

Dưới chế độ Hà Nội hiện nay, Việt Nam có hay không, các bậc trí thức-nghệ sĩ chọn lựa sống và làm việc cho phẩm chất chính trị với nguyên tắc căn bản là trí tuệ-tự do?

Văn hào Nga A. I. Solzhenitsyn từng nêu quan điểm: Người trí thức không đơn thuần là người có học vấn. Ở đây rõ ràng, cần hiểu đúng là bậc trí thức chính là người có nhân phẩm chọn lựa tự do trong lương tâm và tư duy. Hiện tình bại hoại toàn diện các giá trị dân tộc hiện nay không đáng cho các bậc trí thức, nghệ sĩ ray rứt lương tâm bức xúc tư duy sao? Không nhìn thấy sự chọn lựa ở ngoài thời cuộc chính trị của chính mình cũng là phần nguyên nhân chủ yếu tạo ra các vấn nạn đó sao?

Hàng giờ chỉ cần chạm vào smartphone, mở web, vào mạng xã hội thì hẳn rằng các trí thức, nghệ sĩ có lương tâm không thể trốn chạy trước khối lượng thông tin về các vấn nạn thời cuộc chính trị-xã hội đang diễn ra khắp đất nước; có thể số đông thường dân chọn giấu mặt, im tiếng an thân nhưng nếu ai đó ý thức mình mà trí thức-nghệ sĩ đích thực (hẳn nhiên không bàn đến trí thức nghệ sĩ của chế độ vốn luôn là một với chế độ chuyên chế) thì sao có thể chọn tự cắt đầu trí thức, tự phế bỏ lương tri, tự biến thành sỏi đá trước vận mệnh dân tộc mà đứng ngoài thời cuộc chính trị?

Lương tri con người, lương tâm trí thức nghệ sĩ luôn là con tàu không bao giờ đánh mất hướng đến bến bờ tự do, vì chính bởi lương tri luôn cầm lái tự do trên vùng biển nhân phẩm và quyền con người. Dù ôn hòa đến mức nào đi nữa cũng không thể có sự tùy tiện chọn lựa thái độ và hành động đứng ngoài thời cuộc chính trị đất nước trong thực trạng suy vong này.

Tác giả gửi Trí Việt News

Loading...
TriViet Newsletter
Để tiện theo dõi tin bài mới nhất của Trí Việt News, xin các bạn vui lòng đăng ký bằng cách điền email vào đây. Cám ơn các bạn đã ủng hộ Trí Việt News.
You can unsubscribe at any time